четвртак, 23. април 2015.

Lukrecije: Himna Veneri


prevela Anica Savić-Rebac

Enejevića majko, bogova
slasti, i ljudi, blaga Venero,
pod zvezdama što nebom promiču,
oživljavaš more brodonosno,
i zemlju, plodnu sjajnim žetvama.
Tobom se rađa svaki živi rod
i čim se rodi, gleda sunčev sjaj.
Pred tobom vetri beže, boginjo,
pred tobom i pred tvojim dolaskom
razleću se oblaci nebesni,
preda te cveće slatko prostire
svem vešta zemlja, morska pučina
tebi se smeje, nebo smireno
u blesku razlivenu tebi sja.
Čim sine lice dana proletnjeg,
Favonija čim životni dah
ojača, stega svih oslobođen,
objavljuju te ptice nebesne,
boginjo, prve, i tvoj dolazak
potresene u srcu zanosom
tvojim; a divlja stada zverinja
pašnjake bujne skokom prelaze,
prô reka brzih plivaju - kud ti
povedeš, žudno tebe prati svak,
milinom zarobljen. Po morima
i gori, rekama plahovitim, 
po lisnom domu ptica, poljima
zelenim, svakom ljubav umilnu
ulivajuć u srce, budiš žud
kroz naraštaje rod da množi svoj.

O prirodi stvari

четвртак, 16. април 2015.

Petrarka: CCL

Znala me u snu tešiti daleka         Solea lontana in sonno consolarme
onim anđeoskim ljupkim likom svojim         con quella dolce angelica sua vista
gospa; a sad sam tužan, nje se bojim         madonna; or mi spaventa et mi contrista,
ni bol ni strah mi nać ne mogu leka.         né di duol né di téma posso aitarme;

jer često licem ko da vidim neka           ché spesso nel suo vólto veder parme
da s patnjom zajedno joj stoji,           vera pietà con grave dolor mista,
i čujem to zbog čega srce zdvoji           et udir cose onde 'l cor fede acquista
radost i nadu što ne može čekat.           che di gioia et di speme si disarme.

Da li još pamtiš ono zadnje veče"          Non ti soven di quella ultima sera
- veli - kad vlažne napustih ti oči-           dice ella - ch’i’ lasciai li occhi tuoi molli
i pođoh, jerbo kasno bješe tada?           et sforzata dal tempo me n’andai?

Ne mogoh tad ni htjeh da to ti rečem;          I’ non tel potei dir, allor, né volli;
sad sigurna sam, kazat ću ti moći:           or tel dico per cosa experta et vera:
na zemlji više nemoj mi se nadat."           non sperar di vedermi in terra mai".

Petrarka: CCCLXVI

jevice lijepa, u sunčanoj svili,
što s krunom zvijezda višnjem Suncu tako
bje draga, te je svjetlost u te skrilo,
tebi me ljubav zborit sili jako:
al' ne znam počet ne pomogneš li ti,
i On, što ljubeć zače tvoje krilo.
Zazivam te, jer sveđ daš odziv bilo
kom što te s vjerom zvao:
Djevice, ako ti je žao
krajnje je ljudske bijede igda bilo,
molbu mi čuj, jer tvoju pomoć treba,
spasi me, grijehu se dah,
premda sam prah, a ti kraljica neba.

Vergine bella, che di sol vestita,
coronata di stelle, al sommo Sole
piacesti sí, che 'n te Sua luce ascose,
amor mi spinge a dir di te parole:
ma non so 'ncominciar senza tu' aita,
et di Colui ch'amando in te si pose.
Invoco lei che ben sempre rispose,
chi la chiamò con fede:
Vergine, s'a mercede
miseria extrema de l'humane cose
già mai ti volse, al mio prego t'inchina,
soccorri a la mia guerra,
bench'i' sia terra, et tu del ciel regina.


петак, 10. април 2015.

Mikelanđelo: Sonet III


sonet nastao oko 1496.-1503.

Pesnik opisuje Rim koji je za vreme pontifikata borbenog Julija II više sličio oružanom logoru, nego središtu hrišćanske crkve. Meduza je imala svojstvo da onoga ko je ugleda skameni, a držalo se da živi u skrivenim predelima Libije, gde ju je Persej i ubio. Pa kao što je ona ljude kamenila, tako i sadašnje prilike u Rimu kamene Mikelanđela. Pod ovaj sonet Mikelanđelo se potpisao "Vaš Mikelanđelo, iz Turske". Uistinu, kad ga je 1506. godine papa Julije II pozvao u Rim, Mikelanđelo je radije kanio ići za Carigrad, budući da mu je tadašnji turski sultan poverio izradu jednog mosta između Carigrada i Pere.
I

Qua si fa elmi di calici e spade
e ’l sangue di Cristo si vend’a giumelle,
e croce e spine son lance e rotelle,
e pur da Cristo pazïenzia cade.

Ma non ci arrivi più ’n queste contrade,
ché n’andre’ ’l sangue suo ’nsin alle stelle,
poscia c’a Roma gli vendon la pelle,
e ècci d’ogni ben chiuso le strade.

S’i’ ebbi ma’ voglia a perder tesauro,
per ciò che qua opra da me è partita,
può quel nel manto che Medusa in Mauro;

ma se alto in cielo è povertà gradita,
qual fia di nostro stato il gran restauro,
s’un altro segno ammorza l’altra vita?

II

Šlem i mač ovde od putira biva,
šakom i kapom prodaju krv Hrista,
od krsta, trnja, štit i koplje blista,
a Hristova se trpeljivost sriva.

Bolje od ovog kraja da se skriva,
do zvezda bi mu šiknula krv čista,
njegovom kožom trgovina ista,
ulice rimske, nigde dobra živa.

Da traćim blago, ako mi se htelo
bez posla, sad nek onaj s plaštom meni
skameni, kô Meduza Mavru telo;

no ako ubog na nebu se ceni,
kakvu nagradu iskat bi se smelo
kad drugi znak, več drugo žiće pleni?
III

Šljemove i sablje od kaleža kuju,
tu sad, a Krista krv obiljem teče,
od trnja i križa oružje je preče,
i mjesto njega samo sebe čuju.

U krajeve ove da ga put dovede,
krv bi mu i same zvijezde poprskala,
vidio bi na šta vjera mu je pala,
i kako mu novac tu sav svijet zavede.

Propasti evo, ako sam ja htio,
kao Libijca, okrutna Meduza,
papinski plašt je mene skamenio.

Shvaćam da bijeda može i da spasi,
al kako da se oko riješi suza,
kad se nada u spas sve to više gasi?